How to: Balhoofdlagers vervangen

Van een bevriende, doch anoniem blijvende, kuchende man in een regenjas kregen wij een schitterende uitleg over het vervangen van balhoofdlagers. Omdat Peter voor z’n vakantie eenzelfde operatie uitvoerde op zijn Alp heeft ook hij zijn ervaringen in deze howto verweven. De eerdergenoemde kuchende-man-in-regenjas voerde deze ingreep uit aan een CBR1100XX Superblackbird, een motor die niet direct in ons straatje ligt, maar het principe blijft voor de meeste motoren hetzelfde. Kuchende man, bedankt!

Balhoofd2-1

De titel zegt het al; dit gaat over het vervangen van balhoofdlagers, doe er je voordeel mee. Ik had dit nog nooit gedaan en heb daarom het werkplaatshandboek en een Howto van een Fireblade als basis gebruikt voor de ingreep.

Ik kwam er achter dat er bepaalde zaken niet in het WPHB staan beschreven dus deze probeer ik aan te vullen, ik raad iedereen aan het werkplaatshandboek van je eigen motor erbij te houden (en voordat je start ook even het bijbehorende hoofdstuk door te bladeren).

Voordat we starten is het handig om te checken of de boodschappenlijst compleet is:

  • Werkplaatshandboek
  • Een pakje tie-wraps. Ik heb er zo’n 8 stuks gebruikt in totaal.
  • Nieuwe balhoofdlagers, lagerschalen en stofkapjes (Meestal koop je dat als setje en zit alles erin) Ik geef de voorkeur aan conische tonlagers (rollagers) ipv kogellagers, maar beiden hebben hun eigen voordelen.
  • Kogellagervet. Ik heb MoS2 homokineetvet gebruikt, dat is ook prima. Niet alle vetsoorten zijn geschikt, let daarop.
  • Hamers, liefst een lichte en een middelzware hamer.
  • Iets om je motor op te laten rusten (Heb een sterke bloempot gebruikt, wees creatief als je geen krik hebt).
  • Spanband is handig voor extra veiligheid, geen noodzaak.
  • Waterpomptang.
  • Een doppenset/ratel. Zorg dat je dop 10,12, 13 in ieder geval hebt.
  • Inbus setje (voor de clip- ons, remklauwen en bovenste kroonplaat).
  • Schroevendraaier (platkop).
  • Iets smals en langs van staal om op te meppen (ijzeren staaf, ouwe botte schroevendraaier, enz).
  • Een rol keukenpapier of oude shirts om je handen tussendoor aan af te vegen zo nu en dan.
  • Spuitbusje WD40.
  • Inbus 12 dop en een wringijzer en/of verlengbuis waarmee je veel kracht kunt zetten (Ja echt veel kracht).

Een beetje motor heeft een middenbok en die ga je dan ook benutten. Kijk waar je je motor kunt opbokken zonder dat er mensen tegenaan lopen. En nog mooier is het als je hem onder een steunbalk kunt plaatsen waar je straks je spanbanden overheen kunt gooien.Trek de motor op de middenbok, maar laat het voorwiel nog even gewoon op de grond.

Nu is het namelijk handig om alvast de dop die midden op je stuur zit los te maken. Wees gewaarschuwd, hij zit kapotmoeilijk vast. Draai hem er nog niet af, gewoon een stukje los, alleen het eerste stukje zit ie muurvast.

De andere boutjes zitten minder vast, dus daarmee heb je minder kans op wankelen van je motor.

Balhoofd-1

Mooi, de hele kermis staat stabiel opgebokt? Dan kan het voorwiel er uit en kan de remmerij los van de vorkpoten.

In het boek staat dat je de remslangen niet mag knikken of verdraaien en dat klopt. Maar daarnaast is het ook niet zo goed voor de slangen (en de leidingen tussen de twee klauwen in) als de boel los hangt te bungelen.

Ik heb twee tie-rips aan elkaar geritst, en zo’n setje van 2 gebruikt per klauw om ze op te hangen. Op een gegeven moment zul je zien dat het wel een beetje in de weg zit. Op dat moment kun je een derde setje van 2 tie-wraps gebruiken dat naar boven toe loopt. Dan trek je het net even meer naar voren en maak je de boel vast aan het frame van je teller-unit. Probeer de spanning over de beide kanten gelijk te houden, dan voorkom je dat de remleidingen gaan torderen.

Balhoofd-6

En nu, kuchende man? Nu kun je de dop op het midden van je stuur verder losdraaien. Weet je wat? Haal hem er maar helemaal van af zelfs. En je clip-ons kunnen ook opzij. Er zit een borgringetje bovenop beide vorkpoten, die ringetjes haal je eerst weg. Dan draai je de inbusbouten van de clip-ons een stuk los (niet er uit, niet nodig) en kun je de clip-on naar boven trekken en naar achter leggen. Let op! Dit vermeld het werkplaatshandboek ook niet, maar met het opzij leggen kun je makkelijk per ongeluk je remhendel indrukken. Dan duvelen je blokken en zuigertjes uit je klauw en heb je nog meer werk. Dus let daar op. Zelf heb ik besloten om de clip- ons met tie-wraps vast te zetten, en dat werkte best handig.

Balhoofd-2
Nadat je de clip-ons hebt weggelegd kan de kroonplaat weg (edit: nee, niet echt weg pannekoek, gewoon aan de kant leggen natuurlijk). Honda schrijft voor dat je een speciale dop moet hebben om die ringen met inkepingen los te krijgen. Honda kennende vragen ze daar verschrikkelijk veel geld voor. Heb je echter een goede waterpomptang, dan kan het daar ook mee zoals je ziet. Let op! Werk bij voorkeur niet naar je teller-unit toe met je tang. Als ie los schiet is de kans groot dat je nieuwe tellers kunt gaan halen.

Heb je die ringen los (zijn er twee, met een plat ringetje er tussen) dan kun je nog een ring (‘t is was met die ringen) eruit pakken en daaronder het lager zien zitten. Dat ligt allemaal los.

Balhoofd-3

Nu ben je al een lekker eind op weg. Pak alle losse onderdelen (ring, stofkapje, lager) er uit en leg het op volgorde ergens neer waar moeder-de-vrouw er niet aan kan zitten om de volgorde verkloten. Er staat ook een plaatje van in het werkplaatshandboek maar ik vind het zelf erg makkelijk om het zo voor me te zien liggen.

Balhoofd-4

Eén van de meest lastige dingen aan de klus was het loskrijgen van de oude onderste lagerschaal, iets wat je nu zelf gaat ervaren. Zorg dat je rondom tikt, anders schraap je staal weg van de as. Ik had geen poelietrekker of ander fancy spul, maar dat zou je wellicht ook kunnen gebruiken. Maar waarom zou je, Neanderthaler dat je daar rondloopt.

Zoals je ziet heb ik een beitel gebruikt en gebruik gemaakt van het hefboomeffect. Ga niet bruut iets tussen de lagerschaal en kroonplaat slaan. Dan beschadig je de as en dat is wat je ECHT niet wilt. Probeer de kracht te brengen in de richting die de lagerschaal moet. Als hij echt niet los wil, kun je ook de lagerschaal doorslijpen (eerste stuk met de flex, daarna met de dremel als je dichter bij de as komt). Stuurpen heet ze trouwens, geloof ik. Met mijn as. In zak en as ja.

Pas daarbij vanzelfsprekend wel op dat je niet in de stuurpen komt, het laatste stukje kan je de schaal wel breken.

Balhoofd-5

Als de lagerschaal eraf is, inspecteer je of je geen beschadigingen in de stuurpen hebt gemaakt. Zitten ze in het midden, dan maakt het nog niet zo gek veel uit. Meer naar onder, waar de pen dikker wordt, maakt het wel degelijk uit. Want dan heb je kans dat straks je nieuwe lagerschaal daarop blijft haken. Zitten er wel beschadigingen, probeer ze dan in ieder geval vlak te schuren (geen bramen e.d.).

Nu is het even goed opletten met de onderste lagerschalen uit het balhoofd halen. Als je geluk hebt zitten er inkepingen in de zitting waardoor je mooi op de schaal kunt tikken. Maar dit is niet altijd het geval. Zo steekt er bij de Transalp maar een klein randje van de lagerschaal langs de zitting naar binnen toe en kun je snel de vergissing maken je lagerzitting aan stront te tikken in de veronderstelling op de lagerschaal te rammen. Dit bleek helaas ooit gebeurd te zijn bij de alp van Peter. De lagerzitting had een aantal flinke butsen die we met de dremel weggeslepen hebben en daarmee meteen de gelukkige eigenaar werden van de verlossende inkepingen.

Balhoofd3-1
Balhoofd3-2

Tik om en om voor en achter op de schaal zodat de schaal geleidelijk los komt. Anders trek je een spoor in het balhoofd. En ga er niet met je snufferd recht boven staan, want met de laatste tik schiet ie weg. Levert wel mooie verhalen op voor bij het kampvuur overigens…

Janus: Bij de oude BMW tweekleppers is geen enkele inkeping om op deze manier de lagerschalen er uit te tikken. Mijn oplossing was om met het lasapparaat op de lagerschalen (niet je frame!) een stukje metaal te lassen. Niet alleen kan je dan in enkele tikken de schalen er recht uit slaan, de hitte van het lassen zorgt dat het metaal even uitzet en weer krimpt waardoor de schaal al wat losser komt te zitten. Er gaan zelfs verhalen rond op het wereldwijde interwebz dat een klein lasrupsje genoeg is om de schalen er uit te laten vallen, maar dat zijn fabels. Fabels zeg ik je!

lagerschaal-1

Tipje: De nieuwe lagerschalen kun je best een poosje in de vriezert leggen. Het scheelt heel minimaal, maar alle beetjes helpen hier.

Nadat je de ruimtes voor de nieuwe lagerschalen goed schoon hebt gemaakt met een doekje en wat WD40 kun je de nieuwe schalen uit de vriezer halen en er in tikken. Ook hier tik je rondom zodat je lagerschaal rondom evenveel naar binnen steekt. Nooit op de lagerschaal zelf gaan slaan. Gebruik je oude schalen tussen je nieuwe schaal en de hamer. Zo verdeel je ten eerste de kracht over een groter oppervlak en ten tweede maak je geen beschadigingen in je nieuwe lagerschaal. Je hoort aan het geluid als ie ‘aan’ zit. klonk klonk klonk TIK TIK TIK, ja lastig beschrijven… klonk klonk klonk, TIK TIK TIK, dan weet je dat het goed zit.

Balhoofd-7

En nu kuchende man? Nu moet je nieuwe lager om de stuurpen heen. En dat is tricky. Want hij moet er recht omheen, en je wilt hem niet kapot tikken. Vergeet trouwens niet je nieuwe stofkapje om de pen te gooien voor je het nieuwe lager monteert (edit: Janus, heb jij daar nog iets over te zeggen toevallig?)

Nou. Ja. Dat kan ik. Alles voorbereid, stuurpen nachtje in de vriezer, lager op 90 graden en alles netjes er op getikt. Toen weer netjes los getikt, stofkap er tussen en de boel weer op elkaar lopen hameren. Het was een leerzame middag…

Nooit op de buitenring slaan, daar mol je hem gegarandeerd mee. En de binnenring kom je niet bij met de hamer. Dus pak je ook hier weer een oude lagerschaal, die precies op de binnenring valt. En dan tik je rondom op de oude lagerschaal. Wat gebeurde er nou? Op een gegeven moment is je lager bijna helemaal waar ie wezen moet (onderaan dus), maar zit je oude lagerschaal ineens muurvast. Dat klopt. Want die is natuurlijk van dezelfde maat.

Wat heb ik toen gedaan? Met de dremel en een slijpschijfje een dun laagje uit de binnenkant van de oude lagerschaal geslepen. Dan valt ie nog steeds prima over de binnenring van je nieuwe lager, maar blijft hij zelf niet vastzitten (Ik heb hem bewaard, komt later ooit in een land hier ver vandaan waar ze nog lang en gelukkig leefden vast wel weer van pas. Daarnaast is het een glorieuze en eervolle trofee).

Balhoofd-9

Trouwens, voor ik het vergeet te vermelden; je nieuwe lagers natuurlijk even fiks in het vet zetten. ga nou niet met je vingertje een likje vet over de rolletjes leggen, dat heeft vrijwel geen zin. Je neemt een dikke klodder vet in je handpalm, en ‘schraapt’ als het ware je lager erdoorheen. Met de brede kant onder. Je duwt het vet zo van onder naar boven door het lager heen. Zo komt het op alle plekken in het lager.

Uiteraard zorg je dat je geen zand aan je hand hebt, alleen vet. Je zo kunnen overwegen om hieraan voorafgaand je handen te wassen. Of na afloop. Of allebei, zie maar. Op de foto zie je het: bovenaan het lager zie je wat vet tussen de rolletjes doorkomen dat je dus van onder naar boven door het lager ‘perst’ door te schrapen.

Balhoofd-8

Ingevet, grote lager zoals gezegd om de stuurpen getikt, leg je nu de spulletjes die bovenin het balhoofd moeten komen (kleine lager, stofkapje, ringen e.d.) binnen handbereik. Nu ga je de stuurpen weer van beneden naar boven door je balhoofd steken. terwijl je met je ene hand de onderste kroonplaat vasthoudt zodat de stuurpen boven uitsteekt, kun je nu met je andere hand het lagertje er overheen laten zakken zodat het mooi in de lagerschaal rust. Dan de ringen gewoon zoals je het hebt losgehaald monteren.

Alleen nu eerst alleen de onderste borgring erop schroeven, vijf keer stuuruitslag naar links en rechts, ring weer lossen, en dan nog eens vastzetten. Het afstellen van het lager doe je door voor je motor te gaan staan en de onderkant van de voorvork vast te pakken en deze naar je toe te trekken en van je af te duwen. Je draait het lager zo strak dat er geen speling meer voelbaar is. Als je denkt dat de ring niet te vast en niet te los zit (draai met het stuur, is gevoelskwestie) kan de bovenste ring erop. Dat tussenringetje tussen de twee borgringen heeft lipjes, je moet de twee die naar boven wijzen even platbuigen. Centreer de inkepingen van de ringen als je de bovenste op de onderste hebt gedraaid en buig de lipjes naar boven. De rest met dichtbouwen spreekt voor zich, je hebt het ook zelf losgehaald. Let er bij de Blackbird alleen wel even op hoe ver je je vorkpoten door de kroonplaat laat steken, dat meet je van de bovenkant van de kroonplaat tot de onderkant van de afsluitdop van de vorkpoot en is dan 39mm origineel en 45mm als je passief-agressieve Hyperpro veren hebt.

Hoera! We kunnen weer rijden! Vergeet niet om de speling na een paar honderd kilometer nogmaals te checken en eventueel af te stellen. De lagers kunnen zich na een poosje nog even gaan ‘zetten’, daarom kan dat nodig zijn.

Succes!

One Comment
  1. Avatar
    SadBunny
    October 7, 2015 | Reply

Add a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Blog: Back Home From Home Blog: East Infection Blog: Maasland naar Nepal Blog: Op weg naar het noorden Blog: Peters grote motorreis Blog: We Want Adventure Filmpjes & verslagen
Paalkamperen Oeverlanden Hollands Diep

Afgelopen weekend gingen we nog eens paalkamperen bij de Oeverlanden van...

Reizen: TET Zwitserland – desolaat genieten

Elke echte motoravonturist is ondertussen wel op de hoogte van het...

Motorrijden in Hongarije

Hongarije, of zoals de Hongaren zelf zeggen; Magyarország, is voor velen...

Bagage, kit & pakken Eten, drinken & koken Kleding Overnachten Sleutelen Universeel
How to: onderdelen ontroesten met elektrolyse

Je kan makkelijk je roestige onderdelen van je oldtimer zelf ontroesten...

Motorkamperen voor beginners

Heel wat jaren geleden heeft Daniël ons als motoravonturisten al wat...

Koken zonder keuken!

Wat is er lekkerder dan na een dag vol modder, spanning,...

Kamperen Kleding Motoren Reisverslagen & boeken Tenten Tools Vakmanschap
Paul haalt verhaal
Boekrecensie: Paul haalt verhaal

Een boekrecensie over het boek Paul haalt verhaal van Paul Weekers....

Husqvarna Norden 901 op komst

Husqvarna, de gekende producent van crossmotoren, is al enkele jaren bezig met...

Quickhiker Ultralight 2
Quechua Quickhiker Ultralight 2 – Review

Met het komende kampeerseizoen in zicht is het weer hoog tijd...

AFGELAST! Tour des Oeufs 2020, paasweekend!

In verband met het Coronavirus is de locatie tijdens pasen nog...

Terugblik: Motoravonturist wintertreffen 2020

Alweer een week geleden. Wat gaat de tijd toch snel. Iedereen...

Motoravonturist Wintertreffen 2020

Het is weer bijna februari en onze trouwe avonturisten weten wat...

Tour des Oeufs 2019 – Terugblik!

Goed weer, mooie wegen, fijne sfeer, lekker eten en veel bier!...

Honda XL350R: back on the road

Na de snelle aankoop van mijn oude Enduro werd meteen de hele...

Het zwarte gat: 1985 Honda XL350R

Ben je bekend met de aandoening van motoritis? Het is een...

Project Enfield Bullet 350 – STEM: Hoe moet het nu verder? Herstellen, transplantatie of dieselombouw?

Nu het blok nogal stevig in de soep is gedraaid, krijgt...

Project Enfield Bullet 350 – Operatie motorblok

Zoals dat gaat met nieuwe projecten, begon ik vol goede moed...