De zin en onzin van motorolie

Internet is geweldig. Alles wat je altijd al wilde weten is te vinden, en informatie is altijd en overal beschikbaar. Helaas is de bron van de informatie niet altijd te achterhalen en soms resulteert dat in ellenlange tegenstrijdige discussies. Berucht onder motorrijders is de hetze omtrent motorolie. De meest wilde verhalen doen de ronde over olie en het lijkt alsof iedereen een andere mening heeft.

Laten we beginnen de feiten op een rij te zetten en kijken of we orde kunnen scheppen in de glibberige chaos.

Allereerst is het handig om te weten waarom motorblokken olie moeten bevatten. Er zijn vijf hoofdtaken weggelegd voor olie;
1. Het smeren van de bewegende onderdelen (vermindering van frictie)
2. Koeling van het motorblok
3. Afvoer van fijn gruis en slijtage
4. Afdichting tussen zuiger en cilinderwand middels oliefilm
5. Bescherming tegen oxidatie

Hoe beter de motorolie geschikt is voor jouw motor, hoe beter deze taken zullen worden uitgevoerd. Is dat prettig? Jazeker, want het bepaalt voor een belangrijk deel in welke mate je motorblok aan inwendige slijtage onderhevig is.

Motorolie komt in drie varianten; minerale olie, semi-synthetische olie en volledig synthetische olie. De keuze was tot in de jaren zeventig erg eenvoudig; je koos een minerale olie, simpelweg omdat de andere varianten niet voorradig waren. Vaak was deze olie dan een zogenaamde monograde. Een monograde is een olie die slechts één viscositeit (mate van stroperigheid) kent. Omdat de temperatuur van grote invloed is op de viscositeit van de olie betekende dat vaak dat je in de zomer reed met een olie die ‘dikker’ was dan de olie die je in de winter kon gebruiken. Deze monogrades worden nog steeds geproduceerd en zijn geschikt voor bijvoorbeeld klassieke auto’s en motoren die alleen op mooie dagen uit de stalling komen, of bij stationaire motoren.

Om de boel inzichtelijk en meetbaar te maken ontwikkelde de Society of Automotive Engineers (SAE) een gestandaardiseerde methode om de viscositeit aan te duiden. De eerdergenoemde monograde voor de zomer werd bijvoorbeeld geclassificeerd als SAE 40 en de wintervariant kreeg de noemer SAE 20W (waarbij de ‘W’ staat voor winter).

Omdat het nogal een gehannes was om tweemaal per jaar je motorolie te vervangen is er nadien een verbeterslag gemaakt die resulteerde in multigrade-oliën. De olie die je waarschijnlijk kent heeft nog altijd deze aanduiding. Zo gebruiken vrijwel alle Japanse motoren al jaren een SAE 10W40. Handig, want zo kun je gerust een jaartje met dezelfde olie rijden (extreme kilometrages buiten beschouwing latend). We zijn er nog niet. Zodra je een motorzaak binnen rent en vraagt om ‘vier liter 10W40’ krijg je meteen de bal teruggekaatst; ‘bedoelt u minerale, semi-synthetische of volledig synthetische olie?’. Kak, houdt het dan nooit op?

270px-Destillatietoren_ruwe_olie

Minerale olie is de minst technische variant. Wanneer je ruwe olie uit een oliebron oppompt, krijg je een ranzige stinkende cocktail naar boven. Allereerst spuit het gas om je oren (waarvan bijvoorbeeld LPG wordt gemaakt in een raffinaderij), en van de vaste drab die boven komt kun je andere producten raffineren door middel van een kraakproces. Dat is eigenlijk te vergelijken met het destilleren van drank, alleen minder smakelijk. Bij 20 graden begint de LPG los te komen, bij 150 graden benzine, kerosine bij 200 graden, diesel bij 300, stookolie nabij de 370 graden en wat je na 400 graden overhoudt is teer en asfalt.

Aan de minerale olie (die rond de 340-350) graden gewonnen wordt voegen ze voordat het de fles in gaat nog zogenaamde ‘dopes’ toe. Een dope is een hulpstof (of additief) die de eigenschappen van de motorolie verbetert. Minerale motorolie is de goedkoopste variant van motorolie en is bijvoorbeeld prima geschikt voor motoren die een aparte versnellingsbak hebben (denk aan BMW).

Synthetische olie wordt, in tegenstelling dan wat de naam doet vermoeden, nog altijd gemaakt van minerale basisolie. Het grote verschil is dat het raffineerproces wordt uitgebreid met meerdere stappen, die samen als gevolg hebben dat de samenstelling veel meer homogeen is dan een minerale olie. Zo zijn bijvoorbeeld alle koolstofketens exact even lang, wat een regelmatiger oliefilm tot gevolg heeft. Ook voegen ze een hogere kwaliteit dopes toe die er voor zorgen dat de olie nog beter opgewassen is tegen heavy duty taken. Synthetische motorolie wordt met name gebruikt in moderne motoren die hard op hun kloten krijgen, zoals bijvoorbeeld racemotoren die op circuits tot in het rood worden gemarteld.

article_322x112_why-mobil-delvac-synthetics

Semi-synthetische olie is precies wat je verwacht dat het is; een mix tussen de beide varianten. Voor de overgrote meerderheid van de motoren is een semi-synthetische olie een goede keus. De smering en levensduur van dit type olie is prima te noemen en de kwaliteit van de dopes is doorgaans hoogstaand. Het prijsverschil van de producten die de diverse fabrikanten aanbieden komt voor het overgrote deel door de ruime keuze aan dopes. Als vuistregel kun je stellen dat een duurdere variant semi-syntheet gebruik maakt van een hogere kwaliteit dopes. Dat is dan bijvoorbeeld prettig als je motorblok, koppeling en versnellingsbak dezelfde olie gebruiken.

Tot zover het objectieve deel. Welke olie is dan nu het meest geschikt voor jouw motor? Is de olie van Aldi of bouwmarkt ondanks het prijsverschil net zo goed als dure Castrol-olie? Mijn stelling is dat budget-olie prima te gebruiken is voor motorolie die uitsluitend in het motorblok circuleert. In mijn BMW K-serie ging gewoon goedkope olie. Het is dan wel belangrijk dat je je strak houdt aan de onderhoudsinterval zoals voorgeschreven door de fabrikant, domweg omdat door inferieure dopes de levensduur beperkt is.

Voor in al mijn andere motoren heb ik altijd een hoogwaardige (dure) olie gebruikt. Waarom? Omdat de inwendige slijtage van blok, koppeling en bak uiteindelijk meer waard is dan het prijsverschil voor die paar liter olie per jaar. De eerlijkheid gebiedt me dan wel te zeggen dat ik de interval tussen de oliewissels iets oprek, iets wat in mijn ogen ook prima mogelijk is met een hoge kwaliteit olie. Voor mijn Transalp houd ik een 20.000 kilometer onderhoudsinterval aan.

Hoe goed je olie ook is, het is geen vrijwaring van regelmatig peilen, ook het beste en taaiste motorblok zal zonder olie uiteindelijk ongenadig vastnaaien…

url

3 Comments
  1. Avatar
    lennert
    November 22, 2014 | Reply
  2. Avatar
    lexe
    June 10, 2016 | Reply
  3. Avatar
    Jochem
    May 16, 2019 | Reply

Add a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Blog: Back Home From Home Blog: East Infection Blog: Maasland naar Nepal Blog: Op weg naar het noorden Blog: Peters grote motorreis Blog: We Want Adventure Filmpjes & verslagen
Bucketlist – Transfăgărășan route

Zeg Oost-Europa en je noemt Polen, Tsjechië en Hongarije. Velen vergeten...

Reizen: Haute-Vienne (F)

Na enkele moeilijke maanden werd het tijd om de batterijen even terug...

Offroad route: Cresta dell’Assietta (Italië)

De bergkam Cresta dell’Assietta is een 36 kilometer lange onverharde weg die nergens...

Bagage, kit & pakken Eten, drinken & koken Kleding Overnachten Sleutelen Universeel
Koken zonder keuken!

Wat is er lekkerder dan na een dag vol modder, spanning,...

How to: Carburator revisie met ultrasoonreiniger

Wanneer je een oudere motor koopt, is deze voorzien van carburatoren...

How to: Snel herstellen van een motorband

Zat je net helemaal in je ritme, sta je plots aan...

Kamperen Kleding Motoren Reisverslagen & boeken Tenten Tools Vakmanschap
Quickhiker Ultralight 2
Quechua Quickhiker Ultralight 2 – Review

Met het komende kampeerseizoen in zicht is het weer hoog tijd...

Welk slaapmatje past bij mij?

Ben je een echte wereldreiziger en ben je gauw een paar...

Boekrecensie: Van hier tot tokio

Een motorreis met bloed, zweet en tranen Heb je van Paul...

Tour des Oeufs 2019 – Terugblik!

Goed weer, mooie wegen, fijne sfeer, lekker eten en veel bier!...

Tour des oeufs! Paasweekend 2019

Tour des oeufs! Oftewel de eiertour! Geen zin in paaseieren zoeken,...

MotorAvonturist Wintertreffen 2019: 16-17 februari 2019!

Nog een kleine week en het is zo ver! Wintertreffen 2019...

Afscheid van een luchtbed in Ardense vrieskou

 Tijdens het eerste weekend van November organiseerden we het ondertussen zesde...

Honda XL350R: back on the road

Na de snelle aankoop van mijn oude Enduro werd meteen de hele...

Het zwarte gat: 1985 Honda XL350R

Ben je bekend met de aandoening van motoritis? Het is een...

Project Enfield Bullet 350 – STEM: Hoe moet het nu verder? Herstellen, transplantatie of dieselombouw?

Nu het blok nogal stevig in de soep is gedraaid, krijgt...

Project Enfield Bullet 350 – Operatie motorblok

Zoals dat gaat met nieuwe projecten, begon ik vol goede moed...